ذبيح الله صفا

820

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

امير حسن نيست بلكه او صوفى حنفى مذهب يعنى بر مذهب شيخ خود نظام الدين اولياء بود . تربيت امير حسن دهلوى در اواخر عهد سلاطين شمسيّه و بلبانيّه انجام گرفت . در اين دوره بود كه بر اثر حملهء مغول عدهء كثيرى از دانشمندان و عالمان دين و صوفيان و اديبان و شاعران ايرانى نژاد بشمال هندوستان پناهنده شدند و در غالب شهرهاى آبادان آن نواحى سكونت گزيدند . اين گروه و فرزندان و نبيرگان آنان ناشران واقعى زبان و ادب فارسى و فرهنگ اسلامى ايران در هندوستان شدند و در قرن هفتم و هشتم حوزهء با رونق تصوّف و ادب ايرانى را در هند بوجود آوردند . درين ايّام شمال هندوستان بوجود مردمان معروف و بزرگى از قبيل معين الدّين حسن سجزى ، و قطب الدّين بختيار كاكى اوشى چشتى ، و شيخ الاسلام فريد الدّين ، و سلطان المشايخ نظام الدين اولياى بداؤنى دهلوى ، و قاضى محيى الدين كاشانى ، و فخر الدين مروزى ، و كريم الدين سمرقندى معروف به « بيانه » ، و نظام الدين شيرازى ، و سيد محمد مبارك علوى كرمانى مؤلف سير الاوليا ، و پسرانش سيد منتجب الدين و سيد جلال الدين ، و نيز سيد معين الدين سامانه ، برهان الدين بزاز ، نجم الدين دمشقى شاگرد مولانا فخر الدين رازى ، سراج الدين سجزى ، منهاج الدين جرجانى ، رفيع الدين كازرونى ، شمس الدين مزاحى ، ركن الدين سامانه و امثال ايشان مزيّن بود كه اتفاقا غالب آنان در بداؤن ، زادگاه امير حسن ، و دهلى ، باشيد نگاه او ، زندگى مىكردند . در چنين دورهء درخشانى از عهد استيلاى ادب و فرهنگ ايرانى در هندوستانست كه دو شاعر جليل القدر مانند امير حسن دهلوى و امير خسرو دهلوى تربيت شدند ، با هم ديرگاهى بدوستى و مصادقت گذراندند و هردو آثار ارزنده‌يى از خود بيادگار گذاردند . در بدايت اين دوستى شرحى آورده‌اند كه مانند غالب آشناييها و انتباههايى كه براى صوفيه تصور كرده و در كتابها ثبت نموده‌اند ، اندكى غيرعادى به نظر مىآيد .